Rodzaje zleceń giełdowych
Od 16 lutego 2001 r. Giełda Papierów Wartościowych SA wprowadziła nowe rodzaje zleceń.
1. Zlecenia po cenie rynkowej - PCR :
- zlecenia można składać wyłącznie w fazie notowań ciągłych z wyjątkiem okresów równoważeń rynku.
- w chwili złożenia zlecenia musi oczekiwać przynajmniej jedno zlecenie przeciwstawne z limitem ceny, w innym przypadku zlecenie jest automatycznie anulowane przez GPW.
- realizacja następuje po kursie najlepszego zlecenia przeciwstawnego.
- w przypadku gdy nie jest możliwa realizacja zlecenia w całości, pozostała jego część staje się zleceniem z limitem ceny, po jakim zawarto pierwszą część transakcji.
Przykład: Inwestor zamierza sprzedać 1000 akcji spółki XYZ.
Chciałby to zrobić po najlepszej cenie, jaka jest obecnie na rynku.
W tym celu składa zlecenie PCR, które nie powoduje gwałtownego obniżenia kursu, jak w przypadku zleceń PKC.
2. Zlecenia po cenie rynkowej na otwarcie - PCRO :
- zlecenia można składać w fazie na otwarcie, na zamkniecie i w trakcie równoważeń w systemie notowań ciągłych oraz na otwarcie w systemie kursu jednolitego.
- realizacja następuje po kursie, który stał się odpowiednio kursem otwarcia, zamknięcia bądź kursem równoważenia w notowaniach ciągłych, a także po kursie fixingowym w notowaniach jednolitych.
- zlecenia PCRO realizowane są po zleceniach PKC oraz po zleceniach z limitem lepszym (w przypadku zleceń kupna - wyższym, a w przypadku zleceń sprzedaży - niższym) od kursu fixingowego.
- w przypadku gdy nie jest możliwa realizacja zlecenia w całości, pozostała jego część staje się automatycznie zleceniem z limitem ceny równym ostatniej transakcji.
- zlecenia PCRO nie podlegają modyfikacji w fazie interwencji.
Przykład: Inwestor przed sesją decyduje się sprzedać 10.000 akcji spółki XYZ.
Chciałby to zrobić niezależnie od ceny, a każda ilość, jaką udałoby mu się sprzedać, satysfakcjonowałaby go.
W tym celu powinien złożyć zlecenie PCRO.
Zlecenie to, w przeciwieństwie do zlecenia PKC, nie posiada bezwzględnego warunku całkowitej realizacji i zostanie wykonane z zachowaniem maksymalizacji realizacji w granicach obowiązujących "widełek" po kursie fixingowym.
W odróżnieniu jednak od dawnych zleceń PCR ma wpływ na kurs akcji.
3. Zlecenia z warunkiem minimalnej wielkości wykonania - WMin
- zlecenia można składać wyłącznie w trakcie notowań ciągłych z wyjątkiem okresów równoważeń rynku, a także w fazie dogrywki.
- warunek minimalnej wielkości wykonania określa, w jakim stopniu zlecenie musi być minimalnie zrealizowane.
- jeżeli nie jest możliwa realizacja zlecenia w wielkości równej co najmniej ilości minimalnej, zlecenie to jest automatycznie anulowane przez GPW.
- w przypadku gdy zlecenie zrealizuje się częściowo (zostanie wykonana co najmniej wielkość minimalna), pozostała jego część nadal będzie aktywna w arkuszu zleceń, ale już bez warunku minimalnej wielkości wykonania.
- zlecenia WMin można łączyć ze zleceniami z limitem, jak i ze zleceniami PCR (nie dopuszczalne jest łączenie WMin ze zleceniem PKC oraz ze zleceniem z limitem aktywacji)
- w przypadku gdy minimalna wielkość realizacji jest równa wolumenowi zlecenia, zlecenie to zachowuje się jak dawne "zlecenie wszystko albo nic" - WAN.
Przykład : Inwestor zamierza sprzedać 1000 akcji spółki XYZ.
Chciałby to zrobić w ten sposób, aby w pierwszej transakcji zrealizować minimum 100 szt.
Jeżeli zaistnieje taka możliwość, zlecenie podlegało będzie dalszej realizacji, w innym przypadku zostanie automatycznie odrzucone przez GPW.
4. Zlecenia z warunkiem wielkości ujawnianej - WUJ :
- zlecenia można składać w dowolnej fazie notowań, za wyjątkiem fazy interwencji.
- warunek wielkości ujawnianej oznacza, że w arkuszu zleceń będzie widoczna tylko część zlecenia, natomiast jego kolejna część ujawni się dopiero po zrealizowaniu poprzednio ujawnionej.
- po całkowitej realizacji wielkości już ujawnionej, następna część ujawnia się automatycznie i staje się ostatnim zleceniem w arkuszu z danym limitem.
- wielkość ujawniana nie może być mniejsza niż 100 szt.
(dotyczy również kontraktów terminowych!).
- zlecenia WUJ można łączyć ze zleceniami z limitem, ze zleceniami z limitem aktywacji, jak również ze zleceniami PCR (nie jest dopuszczalne łączenie WUJ ze zleceniem PKC oraz PCRO).
- zlecenie WUJ można łączyć również ze zleceniem WMin, o ile faza sesji umożliwia złożenie tego rodzaju zlecenia.
- złożenie tego rodzaju zlecenia umożliwia nabycie lub zbycie znacznego pakietu akcji bez pokazywania tego rynkowi.
Przykład: Inwestor zamierza sprzedać 100.000 akcji spółki XYZ.
Jednak nie chce pokazać rynkowi jakim pakietem dysponuje.
Aby "nie spłoszyć" popytu, składa on zlecenie z warunkiem wielkości ujawnianej np. 1000 szt.
Kolejny tysiąc pojawi się dopiero po zrealizowaniu poprzedniego.
5. Zlecenia z limitem aktywacji - LimAkt :
- zlecenia można składać w dowolnej fazie notowań, za wyjątkiem fazy interwencji i dogrywki.
- zlecenie z limitem aktywacji jest niewidoczne w arkuszu zleceń do czasu, aż kurs ostatniej transakcji osiągnie poziom limitu aktywacji.
- w przypadku gdy nastąpi ujawnienie zlecenia, zlecenie to będzie realizowane według limitu, jaki został mu określony (przy braku możliwości realizacji zlecenia będzie oczekiwało tak, jak każde inne zlecenie).
- w zleceniach z limitem aktywacji niezbędne jest określenie dwóch limitów :
- limitu aktywacji,
- limitu realizacji zlecenia.
- bezwzględna zależność pomiędzy kursem ostatniej transakcji, limitem aktywacji oraz limitem realizacji zlecenia :
- Kupno: Kurs ost. trans. < Limit aktywacji <= Limit realizacji zlecenia
- Sprzedaż: Kurs ost. trans. > Limit aktywacji >= Limit realizacji zlecenia
- w przypadku gdy na danym papierze nie zawarto w danym dniu żadnej transakcji, powyższą zasadę stosuje się w stosunku do kursu odniesienia.
- limit realizacji zlecenia musi być wyższy bądź równy limitowi aktywacji w zleceniach kupna oraz niższy bądź równy w zleceniach sprzedaży (limitem realizacji zlecenia może być również PKC).
- w przypadku określenia kursu nietransakcyjnego złożone zlecenia z limitem aktywacji, które mogłyby w ten sposób uaktywnić się, tracą ważność.
- zlecenia z limitem aktywacji można łączyć ze zleceniami wielkości ujawnianej, a także z warunkiem "wykonaj i anuluj", o ile faza sesji umożliwia złożenie tego rodzaju zleceń.
- zlecenia z limitem aktywacji nie można łączyć ze zleceniami z warunkiem minimalnej wielkości wykonania, ze zleceniami PCR i PCRO, a także ze zleceniami "wykonaj lub anuluj.
Przykład : Inwestor zakłada, że kurs akcji po wybiciu się z formacji trójkąta (górą) może zwyżkować.
Dlatego też składa on zlecenie zakupu akcji z limitem aktywacji, którego poziom określa punkt przecięcia się wykresu z górnym ramieniem trójkąta.
W przypadku gdy kurs rzeczywiście wybije się górą z tej formacji dokona on automatycznie zakupu do poziomu, jaki określi w limicie realizacji.
Szczegółowe zasady łączenia warunków wykonania zleceń w zależności od fazy notowań
| Faza przed otwarciem (przed zamknięciem) w systemie notowań ciągłych i kursu jednolitego oraz w trakcie równoważenia |
| Limit |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
TAK |
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
Lim
Akt |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
| WMin |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WUJ |
TAK |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
| WiN |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
|
| WuA |
|
|
|
|
|
|
|
|
| PKC |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
|
|
Lim
Akt |
TAK |
|
|
|
TAK |
TAK |
|
|
| WMin |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WUJ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
|
| WiN |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WuA |
|
|
|
|
|
|
|
|
| PCRO |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
|
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
|
Lim
Akt |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WMin |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WUJ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
|
|
|
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
|
|
|
|
|
|
|
| WiN |
TAK |
|
|
|
|
|
|
|
| WuA |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PCR |
NIE PRZYJMOWANE |
| Faza notowań ciągłych |
| Limit |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
Lim
Akt |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
| WMin |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
| WUJ |
TAK |
TAK |
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| WiN |
TAK |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
| WuA |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
|
| PKC |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
|
|
Lim
Akt |
TAK |
|
|
|
TAK |
TAK |
|
|
| WMin |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WUJ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
TAK |
|
|
|
|
|
|
| WiN |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WuA |
|
|
|
|
|
|
|
|
| PCR |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
Lim
Akt |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WMin |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
| WUJ |
TAK |
|
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| WiN |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
|
| WuA |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
|
|
PCRO |
NIE PRZYJMOWANE |
| Dogrywka |
| Limit |
|
Brak |
Lim
Akt |
WMin |
WUJ |
DZIEŃ |
DOM |
WiN |
WuA |
| Brak |
TAK |
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
Lim
Akt |
|
|
|
|
|
|
|
|
| WMin |
TAK |
|
|
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
| WUJ |
TAK |
|
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
| DZIEŃ |
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| DOM |
TAK |
|
TAK |
TAK |
|
|
|
|
| WiN |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
|
| WuA |
TAK |
|
TAK |
|
|
|
|
|
| PKC |
NIE PRZYJMOWANE |
| PCR |
NIE PRZYJMOWANE |
| PCRO |
NIE PRZYJMOWANE |
|
Skróty zastosowane w tabeli oznaczają:
Limit - zlecenie z limitem ceny
PKC - zlecenie po każdej cenie
PCRO - zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie
PCR - zlecenia po cenie rynkowej
LimAkt - zlecenie z warunkiem limitu aktywacji
WMin - zlecenie z warunkiem wielkości minimalnej
WUJ - zlecenie z warunkiem wielkości ujawnianej
DZIEŃ - zlecenie z oznaczeniem ważności do końca sesji
DOM - zlecenie z oznaczeniem ważności domyślnej (bezterminowej)
WiN - zlecenie z oznaczeniem ważności do pierwszego wykonania
WuA - zlecenie z oznaczeniem ważności wykonaj lub anuluj
BRAK - brak warunków dodatkowych zlecenia |