Zasady obrotu na giełdzie
Wprowadzenie do obrotu giełdowego
Przedmiotem obrotu na giełdzie papierów wartościowych mogą być wyłącznie papiery wartościowe oraz instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu giełdowego.
Decyzję o dopuszczeniu papierów do obrotu na giełdzie podejmuje Zarząd Giełdy z upoważnienia Rady Giełdy. Przed podjęciem decyzji dokonuje on szczegółowej analizy i oceny sytuacji finansowej emitenta, jego prognoz, perspektyw rozwoju, możliwości realizacji planów inwestycyjnych, warunków na jakich emitowane były akcje, tak by został zachowany interes i bezpieczeństwo wszystkich uczestników obrotu giełdowego.
W przypadku, gdy Zarząd Giełdy stwierdzi niezgodności w zaprezentowanych mu dokumentach i oświadczeniach lub też ma jakiekolwiek wątpliwości co do spółki może odmówić dopuszczenia papierów wartościowych do obrotu giełdowego. Każdy emitent ma jednak prawo złożyć ponowny wniosek o rozpatrzenie sprawy do Rady Giełdy.
W przypadku Spółek, których akcje tego samego rodzaju są już notowane na giełdzie stosuje się uproszczoną procedurę dopuszczeniową. Wystarczy, że emitent dołączy do wniosku o wprowadzenie akcji stosowne oświadczenie. Złożenie oświadczenia wywołuje takie same skutki jak podjęcie uchwały Zarządu Giełdy o dopuszczeniu do obrotu giełdowego.
Prawa poboru z akcji dopuszczonych do obrotu publicznego (Spółki, której akcje są już notowane na giełdzie) są automatycznie dopuszczone do obrotu następnego dnia po dniu ustalenia prawa poboru.
W przypadku prawa do nowych akcji (Spółki, której akcje są już notowane na giełdzie), ich dopuszczenie następuje z upływem dnia otrzymania przez giełdę zawiadomienia o przydziale akcji. Warunkiem dopuszczenia do obrotu giełdowego jest wcześniejsze dopuszczenie tych praw do publicznego obrotu oraz to iż po przekształceniu staną się one akcjami o takim samym rodzaju jak te akcje już notowane na giełdzie.
Do obrotu giełdowego mogą zostać również dopuszczone prawa do nowych akcji Spółki, której akcje nie są jeszcze notowane na giełdzie. Warunkiem ich dopuszczenia do obrotu giełdowego jest ich dopuszczenie do publicznego obrotu oraz uznanie przez Zarząd Giełdy, że obrót nimi będzie odpowiednio płynny, zapewni prawidłowy przebieg transakcji, a także, że akcje w jakie prawa się przekształcą będą spełniały warunki Regulaminu Giełdy.
DLA PRZYPOMNIENIA - Handel PDA (prawa do nowych akcji) odbywa się w okresie pomiędzy przydziałem akcji nowej emisji a ich rejestracją w sądzie.
Żeby jednak nowa Spółka mogła zadebiutować na giełdzie lub też akcje nowej emisji Spółki giełdowej mogły pojawić się w obrocie potrzebne jest jeszcze złożenie wniosku o wprowadzenie akcji do obrotu giełdowego na rynku podstawowym lub równoległym.
Zarząd Giełdy wprowadza w trybie zwykłym papiery wartościowe do obrotu giełdowego i w drodze uchwały szczegółowo określa m.in. liczbę wprowadzanych papierów wartościowych, rynek i system notowań, dni sesji, sesję giełdową, na której nastąpi pierwsze notowanie, a także ewentualne ograniczenia i okres ich obowiązywania w przyjmowaniu zleceń na pierwszych sesjach.
W szczególnych przypadkach Spółka może zadebiutować wprowadzając papiery wartościowe do obrotu giełdowego w trybie publicznej sprzedaży za pośrednictwem członka giełdy (biura maklerskiego). Członek giełdy, za zgodą Zarządu, przedstawia publiczną ofertę sprzedaży papierów wartościowych. Taka oferta sprzedaży realizowana jest przy wykorzystaniu systemu.
Od dnia 1 maja 2004 wprowadzono nowy podział rynków giełdowych. Obrót odbywa się na dwóch rynkach: podstawowym i równoległym. Różnią się one wymaganiami jakie musi spełnić emitent i jego akcje, tak by można je było dopuścić do obrotu na danym rynku.
Obok wspólnych dla obu rynków kryteriów:
a/ dopuszczenia do obrotu publicznego,
b/ nieograniczonej zbywalności,
rynek podstawowy wymaga dodatkowo spełnienia kryterium odpowiedniej wartości i rozproszenia akcji oraz opublikowania przez emitenta sprawozdań finansowych za ostatnie 3 lata;
rynek równoległy warunku, że w stosunku do emitenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne.
W ramach rynku podstawowego wyodrębniony został segment Plus, dla którego oprócz wymogów mierzalnych, obowiązują również kryteria jakościowe takie jak: przyjęcie do stosowania wszystkich zasad ładu korporacyjnego oraz odpowiednie standardy w zakresie komunikacji emitentów z inwestorami.
W ramach rynku równoległego wyodrębniono segment Prim, Obowiązują na nim dodatkowe wymogi dotyczące standardów komunikacji emitentów z inwestorami a także obowiązek publikowania informacji finansowych w poszerzonym zakresie.
Na giełdzie został utworzony również segment SiTech (Segment Innowacyjnych Technologii). Jest on przeznaczony dla spółek, które prowadzą działalność w obszarze nowoczesnych technologii. Włączenie spółki do tego segmentu jest uwarunkowane rodzajem działalności:- branża technologii informatycznych,- telekomunikacja,- media elektroniczne. Do segmentu SiTech mogą należeć spółki niezależnie od rodzaju rynku na jakim są notowne.
Papiery wartościowe, instrumenty pochodne
Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie przedmiotem obrotu mogą być:
| Papiery wartościowe |
|
| Prawa do papierów wartościowych |
|
| Instrumenty pochodne |
|
Zlecenia maklerskie
Obrót na giełdzie odbywa się w oparciu o składane przez inwestorów zlecenia.
Zleceniem maklerskim jest oferta kupna lub sprzedaży notowanych na giełdzie papierów wartościowych lub instrumentów finansowych sporządzana przez członka giełdy (biuro maklerskie) w ściśle określonej przez giełdę formie. Każde zlecenie zawiera informacje niezbędne do zawarcia transakcji takie jak:
oraz inne informacje szczegółowo określone przez giełdę potrzebne np. do identyfikacji klienta. Wszystkie informacje zawarte w zleceniach są dostępne tylko dla wybranych pracowników giełdy oraz innych upoważnionych osób.
Różnorodność zleceń maklerskich możliwych do składania na giełdzie pozwala inwestorom realizować przyjęte strategie inwestycyjne. Inwestor może na przykład położyć w swoim zleceniu nacisk na szybkość wykonania zlecenia kosztem wysokości ceny, jaką uzyska za papier wartościowy, może skupić się na realizacji zlecenia po określonej cenie lub też uzależnić wykonanie swojego zlecenia od sytuacji na rynku.
Zestawienie zleceń maklerskich
Zlecenia bez określonej daty ważności, ale z oznaczeniem ważności zlecenia
|
Więcej informacji na temat poszczególnych zleceń na stronie [Rodzaje zleceń]
Sesje giełdowe i systemy notowań
Handel na giełdzie odbywa się w ściśle określonym miejscu i czasie. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie sesje giełdowe odbywają się od poniedziałku do piątku, w godzinach od 8.30 do 16.35, w miejscu zwanym "parkietem" w siedzibie Giełdy.
Na giełdzie o cenie (kursie) papieru wartościowego decydują zlecenia kupna i sprzedaży składane przez inwestorów. Określenie ceny (kursu), po której dochodzi do zawarcia transakcji, odbywa się w ramach dwóch różnych systemów określania kursów:
Papiery wartościowe w ramach systemu notowań kursu jednolitego notowane są z dwukrotnym określeniem kursu (fixingiem).
Każdy papier wartościowy musi być notowany w jednym z wymienionych systemów notowań.
| System notowań ciągłych | System notowań jednolitych z dwukrotnym określaniem kursu |
|
|
Transakcje pakietowe
Nie wszystkie transakcje na giełdzie zawierane są jednak w ramach systemów notowań ciągłych lub jednolitych.
Giełda może wyrazić zgodę na zawarcie transakcji pakietowych tzn. transakcji dużymi pakietami papierów wartościowych, poza systemami notowań.
Dzięki temu transakcje te nie mają wpływu na ustalenie kursu na sesji.
Przedmiotem transakcji mogą być wszystkie papiery wartościowe i instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu giełdowego, z wyjątkiem kontraktów terminowych i opcji.
Wielkość minimalnego pakietu, jaki może być przedmiotem obrotu, określona jest ściśle Regulaminem Giełdy.
Jednym z podstawowych warunków zawarcia transakcji pakietowej jest przekazanie na giełdę dwóch zleceń: kupna i sprzedaży tej samej liczby papierów wartościowych, po tej samej cenie i z tą samą data rozliczenia.
Transakcja pakietowa może być zawarta przed wprowadzeniem papieru wartościowego do obrotu giełdowego (pakietowa transakcja giełdowa) lub po jego wprowadzeniu (pakietowa transakcja pozasesyjna).
Maklerzy giełdowi
Biura maklerskie działają na giełdzie poprzez swoich pełnomocników. Takimi pełnomocnikami są maklerzy giełdowi, tzn. osoby, które po zdaniu egzaminu zostały wpisane na listę maklerów, a następnie złożyły egzamin z zakresu znajomości przepisów obowiązujących na giełdzie oraz praktycznych umiejętności niezbędnych do wykonywania zadań maklera giełdowego przed komisją egzaminacyjną dla maklerów giełdowych. Do zawierania transakcji giełdowych uprawnieni są jedynie maklerzy giełdowi.
Animatorzy
Nad utrzymaniem płynności handlu papierami wartościowymi na giełdzie czuwają biura maklerskie - animatorzy. Nałożone na nich umowami obowiązki wykonują przez swoich pełnomocników, maklerów giełdowych, którzy zobowiązani są do składania zleceń kupna i sprzedaży danego papieru na określonych zasadach. Wyróżnia się:
Nabycie znacznego pakietu akcji - Wezwanie
Każdy podmiot, który chce w okresie krótszym niż 90 dni nabyć w obrocie wtórnym akcje spółki dopuszczonej do obrotu publicznego, zapewniające mu co najmniej 10% głosów na jej walnym zgromadzeniu, może to zrobić wyłącznie w drodze wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.
Wezwanie musi być przeprowadzone za pośrednictwem biura maklerskiego i ściśle określać rodzaj akcji, ich liczbę, proponowaną cenę oraz dzień realizacji i rozliczenia wezwania. Żaden posiadacz akcji nie ma jednak obowiązku odpowiadać na wezwanie i sprzedawać swoich papierów wartościowych.
Informacje giełdowe
Oficjalnym wydawnictwem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA jest Ceduła Giełdy Warszawskiej. Podawane są w niej szczegółowe notowania oraz inne informacje na temat działalności giełdy.
Dom Maklerski BOŚ SA jako członek giełdy i aktywny jej uczestnik otrzymuje bieżące informacje giełdowe za pośrednictwem Satelitarnego Systemu Dystrybucji Informacji Giełdowych, dzięki czemu umożliwia inwestorom szybki dostęp do notowań oraz innych informacji niezbędnych inwestorom do podejmowania decyzji inwestycyjnych.
